مدرسه علمیه زهرای اطهر تهران

عنوان: کیفیت جزا در روز قیامت

محقق: روح انگیز اسبقی

استاد راهنما: سرکار خانم سلیمانی

چکیده

یکی از اصول جهان بینی اسلامی که از ارکان ایمانی و اعتقادی دین اسلام است، معاد می باشد.

در قرآن کریم به صدها آیه برمی خوریم که به نحوی از انحاء درباره عالم مرگ، برزخ، قیامت، کیفیت حشر اموات، میزان، حساب، ضبط اعمال، بهشت و جهنم و جاودانگی عالم آخرت و سایر مسائلی که به عالم پس از مرگ مربوط می شود بحث کرده است.

با توجه به عدم توانایی و قدرت علمی خود، برای مشخص شدن و پررنگ تر کردن هرچه بهتر «کیفیت جزا در روز قیامت»، اشاره ای به انواع مجازات ها در دو نشئه کرده ام و آن ها را در سه بخش مجزا قرار داده ام. که چکیده و مطلب مهم این سه بخش را در چند جمله شرح می دهم:

نظام جزایی عادلانه، نظام جزایی است که بین عمل و جزا « حداکثر تناسب» برقرار باشد و نظام جزایی بشر در طول تاریخ نتوانسته است این تناسب را ایجاد کند و خداوند نظام تکوین و آفرینش عالم را به گونه ای قرار داده که انسان ها در زندگی خود اعم از زندگی فردی و اجتماعی، نتیجه و اثر وضعی «اثر تکوینی» عمل خود را در این دنیا مشاهده می کنند. و به دلیل عدم گنجایش دنیا برای مجازات های کامل بشر، باید نظام دیگری غیر از نظام دنیوی وجود داشته باشد و آن نظامم اخروی می باشد که گنجایش برقراری «عینیت» و « اتحاد» را بیه عمل و جزا دارا می باشد.

بنابراین نظام جزایی اخروی و الهی، نظام عادلانه ای است که بین عمل و جزا به طور کامل « عینیت» و « اتحاد» برقرار می کند به طوری  که هرکس باطن عملِ ظاهری و دنیوی خود را مشاهده می کند ولی نمی تواند اعتراضی بکند.

کلید واژه: نظام جزایی بشری و الهی، تجسم اعمال، ارتباط دو جهان، برزخ، محشر، میزان، پرونده اعمال، صراط و مواقف، جسم اخروی، بهشت و جهنم، اعراف.

 عنوان: جهنم و جهنمیان در قرآن و سنت

محقق: منصوره صفری

استاد راهنما: سرکار خانم بوترابی

چکیده

تفکر درباره جهنم امری است که در همه ادیان و تمدن ها وجود دارد و ما می توانیم آن را قدیمی ترین متون بشری که با مفاهیم اولیه دینی ارتباط دارند بیاییم.

جهنم  مکانی حزن انگیز است که در پی اعمال فاسد انسان و کبر ورزیدن و ستیز با خداوند حادث می شود، همانطور که بیماری های گوناگون جسمانی بعد از تولد انسان بر اثر سوء تغذیه و عدم رعایت دستورات بهداشتی پیدا می شود. همانطور هم جهنم و عذاب های آن بعد از پیدایش خلاء روحی و معنوی و گرایشات انحرافی در وجود انسان ایجاد می شود و دردها و شکنجه های طولانی و پایان ناپذیر برای انسان ها به ارمغان می آورد. در مورد وجود این مکان رعب انگیز عده معدودی از علمای مسلمان می گویند که بعد از زوال این عالم بهشت و جهنم پدید می آید. اما اغلب دانشمندان اسلام به وجود کنونی آن معتقدند و تنها یکی از چندین مواردی که در اثبات آن  می توان نام برد. معراج پیامبر(ص) است چرا که حضرت با چشم خود بهشت و جهنم و احوالات آن ها را مشاهده نمودند. این تحقیق شامل سه فصل است.

فصل اول در تعریف و ماهیت جهنم است و فصل دوم در مورد صفات و ویژگی های جهنم و نوع عذاب هایی که در انتظار آن هاست و اینکه عذاب کننده های آنها چه کسانی هستند و طبقاتی که آن ها وارد آن می شوند که هر طبقه با نام مشخص جایگاه گروهی از این مجرمان است.

فصل آخر مربوط به خود جهنمیان است. اینکه اسبابی چون فسق و فجور، گناه، شرک، تکبر، پیروی از شیطان و ... سبب جهنمی شدن آن ها و همچنین خلود آنها شده.

در مورد مکالمات، جامه ها، نوشیدنی ها و خوراک دوزخیان بحث شده مکالمات که با نزاع و پرخاشگری و جامه‌ها و نوشیدنی های آتشین و خوراکی سوزنده و متعفن چون زقوم و غیره

کلیدواژه: جهنم در قرآن، جهنمیان، نجات یافتگان، عذاب جهنم، مخلدین در آتش، عذاب جهنم.

 عنوان: عوالم ملكوتي (ذر، برزخ، قيامت )

محقق: كبري سلماني

استاد راهنما: سرکار خانم خديجه بوترابی

چکیده

هدف(تحقيق) رضاي خداوند، بالاتر رفتن سطح اطلاعات معنوي، شناخت بيشتر عوالم ملكوتي ذر، برزخ، قيامت و پيمودن بهتر مسسير كمال مي‌باشد.

روش: روش تحقيق كتتابخانه‌اي، تلفني، اينترنتي، رفتن به حوزه‌ها و استفاده از كتاب‌ها، رفتن به فرهنگسراها مي‌باشد.

طرح عوامل ملكوتي ذر، معني و مفهوم در قرآن و روايات، ذر از ديدگاه‌هاي مختلف، برزخ معني و مفهوم و در قرآن و روايات، برزخ از ديدگاه‌هاي مختلف، قيامت معني و مفهوم، در قرآن و روايات، قيامت از ديدگاه‌هاي مختلف، جايگاه قيامت در اسلام.

نتيجه: نتيجه‌اي كه از تحقيق گرفتم اين بود كه در همه‌ي فرقه‌ها پيرامون عوالم ذر، برزخ و قيامت بحث شده است و هر فرقه‌اي براي خود عقيده‌اي خاص داشت و كلام حقه همان كلام خداوند سبحان و قرآن كريم و حضرت رسول(ص) و ائمه‌ي معصومين مي‌باشد.

 

 

عنوان: بررسی تطبیقی، آفرینش انسان از دیدگاه اسلام، یهودیت، مسیحیت و دین زرتشت

محقق: فاطمه فتحی

استاد راهنما: سرکار خانم بوترابی

چکیده

هدفمند بودن آفرینش از نظم موجود در جهان پیداست، و هر بیننده خردمندی می داند که این ترتیب و نظام بی هدف و بی انگیزه به وجود نیامده، زیرا هر فاعل عاقلی برای انجام عمل خوبش انگیزه ای دارد، و خداوند که دانای مطلق است به طریق اولی در آفرینش خود مقصودی را دنبال می نموده است. این قصد را در قران و کتب مقدس دینی بررسی کردیم بر پایه آن چند انگیزه بیشتر خودنمایی می کرد، در قرآن اهداف متعددی را می توان یافت که هرکدام می تواند خود انگیزه ای برای آفرینش انسان باشد اما هدف اصلی و نهایی عبادت است از جمله اهداف ذکر شده آبادانی زمین و رسیدن به لقاء الله است. اما عبادت پلی است که انسان از آن عبور می کند تا به کمال برسد و در واقع این کمال یافتن انسان در زندگی دنیوی، هدف نهایی آفرینش او بوده است.

در یهودیت هدف رسیدن به فیض به انسان معرفی شده است. و مسیحیان نیز مصاحبت پروردگار را دلیل آفرینش انسان می دانند. در آیین زرتشت هم انسان را یار و یاور اهورامزدا در مبارزه با اهریمن می دانند و اینکه انسان آمده تا جهان را آباد نماید. البته دلایل مختلفی را در ادیان می توان یافت که اصلی ترین دلایل همین هایی بود که ذکر گردید. مراحل آفرینش خداوند در قرآن می فرماید که انسان را از صلصال کالفخار آفریدیم و این مربوط به آفرینش اولیه انسان است. در آفرینش سایر انسان ها سیر به گونه دیگری است و آن ادامه نسل انسانی از طریق نطفه است که در این زمینه از تورات نیز مثال آوردیم که در کتاب حضرت ایوب(ع) باب 10 ذکر شده بود. امام مراحل آفرینش در آیین زرتشت درگاه های آفرینش آورده شده است.

خلقت آدم و حوا در قرآن سوره بقره و همچنین سوره اعراف و سوره طه آمده است.

خداوند انسان را از گل سفالگری آفرید. و سپس او را صورت بندی نمود و بعد به فرشتگان گفت: که بر او سجده نمایند، همه سجده کردند جز ابلیس که از فرمان الهی تمرد نمود و قسم خورد که انسان را بفریبد. خداوند آدم و حوا را در بهشت عدن جای داد و به آنان فرمود که در این باغ از همه چیز استفاده نمایند، جز درخت ممنوع، شیطان به فریب آدم و حوا روی آورد و به آنان گفت: خداوند شما را از این درخت نهی نکرده مگر به خاطر اینکه با خوردن آن فرشته می شوید، یا جاودانگی می یابید! و برای آن سوگند خورد که من خیرخواه قسم هستم.

آنان فریب خوردند و شرمگاهشان آشکار شد، و با برگ ها خود را پوشانیدند، خداوند به آنان ندا داد که آیا شما را از درخت نهی نکردم؟ و نگفتم که شیطان دشمن شماست؟ آدم و حوا در آن جا از خداوند طلب مغفرت نمودند و ایشان از مقام خود فرود آمده و در زمین جایگزین شدند.

این داستان در تورات نیز با کمی تفاوت آمده و آن این چنین است که خداوند انسان را از گل سفالگری می آفریند و او را در بهشت جای می دهد. مار انسان را فریب می دهد، انسان از درخت معرفت نیک و بد می خورد و به برهنگی خود پی می برد. خود را با برگ های انجیر می پوشاند. و با شنیدن صدای خداوند خود را در پشت درخت ها پنهان می دارد، وقتی خداوند از او می پرسد که از آن درخت معرفت نیک و بد خورده اید. آنان تقصیر را به گردن یکدیگر می اندازند. خداوند آنان را از بهشت می راند و در زمین جایگزین می شود تا زندگی مشقت بار دنیا را تحمل نمایند.

در آیین زرتشت:

آدم و حوا مشی و مشیانه نامیده شده اند که پس از کشته شدن کیومرث از تخمه او که چهل سال در زمین ماند، دو ساقه ریواس از زمین روئید. این دو یکدیگر را چنان سخت در برگرفته بودند که از یکدیگر باز شناخته نمی شدند. این دو گیاه اندک اندک شکل آدمی یافتند. یکی زن، مشیانه و دیگری مرد مشی گردید. اهریمن بیکار نمی نشیند و اینان را می فریبد تا از شیر بزی می نوشند. اهریمن مشی و مشیانه را از هم جدا می سازد، آنان در رنج و سختی به سر می برند، تا دل اهورا بر آنان می سوزد و آنان را بر یکدیگر مهربان می سازد و این چنین نسل آدمی از پیوند این دو به وجود می آید.

کلید واژه ها: آفرینش (خلقت) انسان، آدم.

 

 

عنوان: هدف از آفرینش انسان در قرآن و سنت

محقق: لیلا داوودی لیپایی

استاد راهنما: سرکار خانم بوترابی

چکیده

در نظام آفرینش هر پدیده ای را کمال مطلوبی است که ناگزیر باید بدان نایل آید تا ارج وجودی خود را بازیابد. کمال مطلوب فرشته، تسبیح و تقدیس پروردگار است و انجام مأموریتی که به عهده او گذارده شده است، کمال مطلوب حیوان بهره مندی کامل از تمایلات است، کمال مطلوب انسان مظهریت برای نمایش جلوه های صفات و کمالات پروردگار است. انسان این قابلیت را دارد چون از دو عنصر نورانی و ظلمانی عقل و شهوت تشکیل یافته است و این دوگانگی، فصل امتیاز انسان از فرشته و حیوان است.

قرآن مجید برای آفرینش انسان دو مرحله اصلی قائل شده است که یکی از آغاز آفرینش یعنی آفرینش اولین فرد انسان و دیگر آفرینش نسل او، البته برای آفرینش هریک از این دو مرحله، مراحلی نیز ذکر شده است. خداوند سبحان به طور خلاصه مراحل خلقت انسان نخستین و نسل او را در دو آیه ( سجده / 7-8) آورده است و می فرمایند: « الذی احسن کل شیء خلقه و بدأ خلق الانسان من طین* ثم جعل نسله من سلالة من ماء معین »؛ ( آن خدایی که هر چیز را به نیکوترین وجه خلقت کرد و آدمیان را نخست از خاک ( پست – بدین حسن و کمال) بیافرید* آنگاه خلقت نژاد نوع بشر را از آب بی مقدار و (نطفه بی حس) مقرر گردانید.

در قرآن کریم اهداف آفرینش انسان زیاد هستند که عبارتند از: عبادت، معرفت، آزمایش، خلیفه شدن او بر روی زمین، رسنادن رحمت از سوی خداوند به سوی انسان و ... این اهداف در بدو امر مختلف به نظر می رسند. ولی با کمی دقت می بینیم همه به یک حقیقت بازمی گردند.

بعضی از این اهداف مقدمه برای بعضی دیگر هستند، آگاهی و معرفت مقدمه ای برای بندگی و عبادت است . اگر انسان بخواهد راه پرستش خداوند را انتخاب کند باید زمینه آزمایش برایش فراهم شود که آیا راه خدا را برمی گزیند یا راه شیطان را.

انسان بعد از پیروز شدن در آزمایشات خداوند به رحمت پروردگارش دست می یابد که یکی از این رحمت های خداوند رسیدن به مقام خلیفة اللهی و قرب الهی است.

بنابراین این اهداف، با هم تناقض ندارند، زیرا در طول همدیگر هستند و همه هدف های متوسطند و هدف نهایی از آفرینش انسان، فرستادن رحمت الهی برای انسان هاست.

کلید واژه ها: هدف از آفرینش، خلقت انسان، آدم و حوا، انسان در قرآن، عبادت، آزمایش، خلیفة اللهی.

 

 

 

عنوان: بررسي فعاليت‌ها و پژوهش‌هاي قرآني دهه اخير در ايران

محقق: فاطمه غمخوار فرد

استاد راهنما: سرکار خانم فاضله ميرغفوريان

چکیده

بررسي فعاليت‌ها و پژوهش‌هاي قرآني دهه اخير در ايران امري لازم و ضروري است. در بررسي قرآن از نگاه قرآن به ماهيت و چيستي قرآن اشاره نموده و رسالت اصلي آن را هدايتگري نسل بشر دانسته‌ايم و در جستجوي قرآن از نگاه اهل بيت(ع) به توصيف ويژگي‌ها و كاربردهاي قرآن از لسان معصومين(ع) و تبيين جامعيت و معجزه بودن آن پرداخته‌ايم.

از آنجا كه قرآن قانون اساسي اسلام مي‌باشد مشخص نمودن نقش و نفوذ آن در زندگي روزانه ما از جايگاه والايي برخوردار است به همين منظور شناسايي انواع فعاليت‌ها و پژوهش‌هاي قرآني در جامعه اسلامي لازم مي نمايد. تا كمبودها و نقص‌ها مشخص شود و در صدد رفع آن برآييم. اين امر را هم مي‌توان در فرهنگ عامه و زندگي عادي مردم و هم در فرهنگ خاصه ايشان جستجو نمود. كه از نمونه‌هاي بارز حضور قرآن در عرصه‌هاي تخصصي، مي توان به تأليفات، تفاسير و ترجمه‌هاي قرآني، مجلات، سايت‌ها و نرم افزارهاي قرآني اشاره نمود.

دين گرايي و قرآن پژوهي در ميان نسل كنوني جهان در حال افزايش است. آشنايي با نقطه نظرات دانشمندان و متفكران دنياي شرق و غرب و تبيين مطالب موجود در كتب اديان مهم الهي پيرامون قرآن و محتواي آن امري لازم است. در مقايسه‌ي قرآن و عهدين (تورات و انجيل ) به ذكر ويژگي‌ها و مشخصات قرآن و كتب عهدين پرداخته و دلايل برتري قرآن بر اين دو كتاب الهي را ذكر نموده‌اند كه از مهم‌ترين آن‌ها مي‌توان به تحريف ناپذيري و برنامه‌ي زندگي بودن قرآن براي تمامي اعصار بشريت اشاره كرد. همچنين به بيان ديدگاه‌هاي انديشمندان معاصر در قالب دانشمندان منصف و حق گرا و خودآگاه دانشمندان مغرض و كج انديش پرداخته و پاسخ‌هايي در خور بهانه‌جويي و مخالفت‌هاي غيرعلمي ايشان ارائه نموده‌ايم.

كليدواژه‌ها: قرآن، وحي، معجزه، جامعيت، سايت، نرم افزار، آيكون.

 

عنوان: مفهوم خلقت، خلافت و هبوط انسان در قرآن

محقق: فائزه سادات خردمند

استاد راهنما: سرکار خانم احمدی

چکیده

بی شک یکی از دغدغه های اصلی ذهن بشر نامعلوم بودن دلیل و نحوه ی خلقت آدم است. تاکنون در اعصار مختلف، انسان‌ها همیشه با این سؤال روبرو بودند که چگونه و چرا خلق شدند؟ و بر اساس این سؤالات نيز عقل بشري پاسخ‌هايي ارائه داده كه تاكنون هيچ كدام از آنان براي بشريت قانع كننده نبوده است.

در ميان پيامبران نيز به اين سؤال بزرگ ذهني انسان در قالب وحي الهي پاسخ داده اند كه از جمله آن آيات متعدد در قرآن كريم كه به نوعي در پي حل اين معماي بزرگ بشري است. در قرآن كريم مسئله چگونگي و چرايي آفرينش انسان در سه واژه خلقت، خلافت و هبوط طرح گرديده و در مورد آن به تفضيل توضيح داده شده است.

بر اساس آيات قرآني خلقت انسان در سه مرحله گل متحول، تصويرگري و دميدن روح انفاق افتاده است و دلايل خلقت انسان را مي‌توان از آيات خلافت دريافت. آنچه از اين آيات مستفاد مي‌شود اين است كه خداوند انسان را خلق كرد تا جانشين خود بر روي زمين شود. به عبارت ديگر خداوند انسان را خلق كرد و روح قدسي در آن دميد تا اسماء و صفات الهي در آن متجلي شود تا بدين ترتيب فيوضات الهي در روي زمين با واسطه‌اي به نام انسان تكثير شود. در واقع فيض خداي سبحان گرچه نسبت به همه‌ي موجودات دائمي است اما غالب آن‌ها به ويژه موجودهاي زميني توان آن را ندارند كه بي واسطه، فيض و احكام و علوم و معارف الهي را دريافت كنند. بلكه نيازمند به واسطه‌اي هستند كه با زبان آنان آشنا و براي آنان محسوس و ملموس باشد.

اما آنچه به انسان جنبه‌ي معنوي مي دهد و او را از زميني‌ها جدا مي كند و آسماني جلوه مي‌دهد هبوط انسان از بهشت است. آدم از مقام و جايگاه اصلي خود كه همان بهشتي بودن است تنزل كرد تا آغازي براي تكامل انسان به اصل خويش باشد. در حقيقت هبوط تكميل كننده‌ي طرح خلقت است و آدم را از بهشت ناآگاهي‌ها به زندگي زميني و توأم با رنج و درد و گرفتاري اما با آگاهي و بيداري و استقلال باز آورد تا خواست خداوند محقق شود. هبوط تكميل كننده‌ي خلقت و خلافت انسان است.

كليد واژه‌‌ها: خلقت، آدم، خاك، نطفه، علقه، خلافت، اسماء، روح الهي، خليفة الله، هبوط، ابليس، كمال.

<span lang

با خود مى‏گويم اگر تو بيايى، اگر تو با يك لشكر از عشق بيايى و من نباشم چه؟

اگر من باشم; ولى مرا از عاشقان خود نخوانى چه؟ اگر در ركاب تو گام بر ندارم، چه؟

آه، نه، مى‏دانم، مى‏دانم كه در انتظار تو بودن و در ركاب عشق تو بودن، شايسته هر كسى نيست . در سايه تو بودن پروانه شدن مى‏خواهد .

مى‏دانم كه حتى دلواپس تو بودن هم لياقت مى‏خواهد; ولى مى‏دانم كه اگر تو بخواهى مى‏شود . اگر تو بخواهى يك دنيا قيام خواهد كرد . يك دنيا در ركابت‏خواهد آمد .

بيا و مرا هم در خيل سپاه عاشقان خود در گوشه‏اى جا بده .

مرا كه يك عمر است دلواپس حضورت بوده‏ام، دلواپس و لبريز از هيجان لحظه‏اى كه تو مى‏آيى . توئى كه پاسخ نياز نيازمندانى هستى .

تو مى‏آيى و دنيا را با عشق و حضورت سبز و نورانى مى‏سازى .

مى‏دانم كه تو در دل تك تك عاشقان پرچم سبزت حضور دارى . تو دعاى سبز و عاشقانه نيمه شب آنها را مى‏شنوى; تو گريه و نيازهايشان را مى‏بينى . تو مى‏دانى كه يك دنيا چشم نيازمند سالهاست چشم انتظارت است; مى‏دانى كه دستانى هستند كه روزها و شب‏ها، رو به آسمان، پاك و صادقانه تو را طلب مى‏كنند و قلبهايى هستند كه زير بار ظلم و ستم به اميد و پشتوانه حضور تو زنده‏اند و مى‏تپند .

مى‏دانى كه شبى سياه، غربتى تيره را بر پاكى وجود تك تك عاشقانت چيره ساخته .

مى‏دانى كه چنگالهاى قفس استكبار، سالهاست قنارى عشقمان را در هجوم سرد بى‏تو بودن زندانى كرده . تو حاضر و ناظرى و ما همه در انتظار روزى هستيم كه تو بيايى و ما در ركاب تو، بر غربت تلخ شب حمله‏ور شويم . تا سايه سرد و تيره دشمن را - كه سالهاست از پس و پيش، گوشه و كنار، هر لحظه و هر جا كه توانسته بر سر ما افتاده - با آفتاب وجودت بسوزانى .

وقتى تو بيايى ديگر غم جرات گريه هم ندارد; شب و روز يكى مى‏شود و دنيا يكسره در قيام قيامت فرو مى‏رود .

وقتى تو بيايى تمام شكوفه‏هاى ياس گل مى‏كند . ديگر هيچ پنجره‏اى رو به آفتاب بسته نيست . پيچكها سر به فلك مى‏كشند و آيينه‏اى كه سالهاست غبار نياز را بر چهره دارد، صادق و شفاف مى‏شود . آن روز اگر من نباشم عشق هست آن روز ديگر غروبى وجود ندارد كه دل ما نيازمندان كويت در تپش فروكش كردن آفتاب بگيرد و مجبور باشيم در انتظار طلوعى ديگر، يك شب طولانى و تيره را تحمل كنيم .

انتظار بى‏رحمانه شقايقها را پر پر مى‏كند و ثانيه‏ها را مى‏كشد و من در اين ميان منتظرم . منتظر انتهاى نامتناهى تنهائى‏هايم . من منتظر حضور آبى آسمانم، و منتظر باران، باران رحمت تو .

بيا و ببين كه چگونه چشمان من و دستان پنجره و سبزى پيچك سالهاست در انتظار تو، در هم گره خورده‏ايم .

ببين كه سرخى افق، ديگر سياه شده و تو هنوز هم نيامده‏اى .

بيا و ببين كه من مانده‏ام و يك دنيا حرف و احساس و تا تو نيايى من و پنجره و پيچك در انتظاريم; انتظار شيرين با تو بودن!

پس دعا كن و نظرى به حال ما فكن كه زنده باشيم و عاشق، تا در روزى كه تو مى‏آيى; ما عاشقانه و استوار در ركابت و در سايه پرچم سبز و جهانيت‏باشيم .

 

علی ای همای رحمت

تو چه آیتی خدارا